Volgens de familieoverlevering zou onze betovergrootvader met Napoleon mee naar Rusland zijn getrokken en als een der zeer weinigen weer zijn teruggekeerd. Met zijn sabel die sindsdien het trotse bezit is geweest van de familie. Maar er was iets met die sabel. En ook met die tocht naar Rusland.

 

Eerst was de sabel bij zijn overlijden bij een van zijn zonen terecht gekomen. Dat was dan Gezinus Margus, die er bij een vermeende inbraak nog eens zijn broer mee zou hebben verwond. 

Daarna ging de sabel over naar zoon Jan Hinderikus, mijn grootvader. En daarna heeft hij tientallen jaren aan de muur in het huis van zijn oudste zoon, Gezienus Margus, in Eexterveenschekanaal. geprijkt. Thans heeft zijn dochter Marga Speelman in Eexterveen de sabel in haar bezit.

Sinds kort weten we dat betoverovergrootvader nooit in Rusland kan zijn geweest, getuige zijn oproep voor de "Garde d'honneur", die pas in 1813 in de brievenbus van vader in Coevorden viel, terwijl de veldtocht in Rusland in 1812 was. Zie het eerdere verhaal over de lotgevallen van betovergrootvader Jan.

Nu is het interessante van deze weblog dat er af en toe reacties op komen. Zo ook met het verhaal over de lotgevallen van onze betovergrootvader Jan Lambers, waar verhaald is dat hij garde d'honneur geweest is.

Hans Lambers in Perth (West-Australi├ź) en een zoon van Gezienus Margus Lambers schreef dat hij zich altijd verbaasd had waarom er op de sabel 1813 stond gegraveerd en niet 1812. Althans hij meende zich te herinneren dat het 1813 was. Als dat zo was zou dat nog eens een extra bewijs vormen dat  betovergrootvader nooit de Berezina was overgestoken en met zijn sabel niet de kozakken van zich af had hoeven slaan.

Dat was een goede reden om deze sabel eens van alle kanten te fotograferen. Dat heeft Marga heel goed gedaan.  Vooral de greep was daarbij van belang want daar zou het getal staan.

Het resultaat is hieronder afgebeeld

Sabel_handgreep_2

Sabel_jaartal_3

 

 

De lengte van deze sabel is 70 cm. Volgens het Legermuseum in Delft, dat wij een aantal foto's van de sabel hebben voorgelegd, gaat het om een infanteriesabel.

Dat is wel een beetje vreemd, want Jan vertrok als garde d'honneur met een paard. Hij kwam weliswaar zonder paard weer terug, maar wel met sabel.  Alhoewel, daar gaat dit verhaal nu juist om.

Op de onderste foto is namelijk duidelijk te zien, onze ogen draaien ons geen rad voor,  dat er geen 1813 in gegraveerd staat, maar 1819. Nou, dat is helemaal vreemd, want toen was de garde d'honneur al lang opgeheven. De Franse tijd lag al achter ons, want Napoleon was definitief verslagen bij Waterloo en toefde in 1819 al vier jaar op Sint Helena.

Met name deze ontdekking was de reden om deze foto's , vergezeld van een paar vragen voor te leggen aan het Legermuseum in Delft. Het antwoord kwam al de tweede dag en luidde als volgt:



From: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
To:

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Subject: Legermuseum.nl: Antwoord op uw vraag [003133]
Date: Fri, 16 Oct 2009 15:47:07 +0200

U stelde de volgende vraag: Wat is de betekenis van de twee getallen op de sabel ( zie bijlage)?

Antwoord:

Geachte mijnheer Lambers,

Hartelijk dank voor uw vraag.

Volgens conservator Mathieu Willemsen is het een infanteriesabel no.1 (model 1819). Dit impliceert dat deze sabel onmogelijk als Garde d'Honneur kan zijn gedragen tijdens de Napoleontische tijd. Het jaartal 1819 zal slaan op de datum dat het wapen in gebruik is genomen bij het leger. 

In de hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd,

Met vr. groet,

Tristan Broos

Collectie Informatie Centrum

 

Een ontluisterende boodschap 

Met dit antwoord moeten wij nazaten het helaas doen. Het is niet anders. Daarbij zijn er nog twee mogelijkheden. De eerste mogelijkheid is dat Jan is teruggekomen zonder sabel. In dat geval zou het verhaal kunnen kloppen dat hij, om aan zijn vijanden te ontkomen, zich in een schoorsteen verstopt zou hebben, nadat hij eerder zijn paard al had moeten afstaan, en daarna naar Coevorden zou zijn terug gelopen. Daarbij zou zijn sabel in de schoorsteen kunnen zijn achtergebleven of op andere wijze van Jan los zijn gekomen.

De tweede mogelijkheid is dat hij wel met sabel is thuis gekomen, maar deze daarop heeft moeten inleveren. Het antwoord weten we niet. Op ons verzoek aan het legermuseum hoe het indertijd met de inlevering van wapens ging hebben wij geen verdere reactie meer gekregen.

Maar wel zoveel is zeker dat de sabel die nu al bijna twee honderd jaar door de familie gekoesterd wordt nooit in welke napoleontische oorlog is gebruikt, noch aan de Berezina, noch in de Drievolkerenslag bij Leipzig. Het enige slachtoffer dat deze sabel ooit gemaakt heeft is waarschijnlijk de broer van eigenaar Gezienus Margus, die ' s-avonds laat op het erf zijn broer voor een inbreker aanzag en hem een houw zou hebben verkocht, voor hij er achter kwam dat het zijn broer was. Als dat verhaal tenminste waar is. Daar zouden we nog eens een DNA analyse op los kunnen laten.

Het meest waarschijnlijk is dat betovergrootvader op zekere dag, jaren nadat hij was teruggekeerd van zijn  tocht als garde d'honneur, ergens tegen een sabel aanliep die veel leek op de sabel die hij gedragen had en dat hij toen als herinnering aan zijn avonturen als garde d'honneur, van welke aard die avonturen dan ook maar geweest mogen zijn, die sabel gekocht heeft.

Die sabel heeft lange tijd een illusie in stand gehouden. Namelijk dat onze betovergrootvader het hem toch maar gepresteerd heeft om de veldtocht van 1812, waar maar een paar honderd van de 15000 Nederlandse dienstplichtigen zijn terug gekeerd, te overleven en nog wel in zo'n goede fysieke en psychische conditie dat hij een groot gezin met acht kinderen kon stichten en deze van een behoorlijk bestaan wist te voorzien. Kortom, als nazaten mochten we blij zijn dat wij ook van zijn genen hebben mogen profiteren.

Het is jammer dat het met onze betovergrootvader allemaal wat minder heldhaftig is verlopen als wij het ons verbeeld hebben. In de genealogie maakt alles weten dus ook niet altijd gelukkig. Toch geeft het mij wel voldoening dat we nu meer onderscheid hebben kunnen maken tussen Dichtung und Wahrheit.

 

Jan Lambers 


Sabel_kwaliteit_2

Het getal 14 geeft de kwaliteit van de legering aan.